Çocuklarda kasık fıtığı ve hidrosel

İsimli konu WH 'Çocuk Sağlığı' kategorisinde, "..melekmi cadımı.." üyesi tarafından 23 Aralık 2010 tarihinde yazılmıştır. Konu Özeti: Çocuklarda kasık fıtığı ve hidrosel. Çocuklarda kasık fıtığı ve hidrosel Erkek bebekler annelerinin karnında gelişmelerini tamamlarken, testisleri yani erkek yumurtaları da kendi karınlarının... çocuklarda kasık fıtığı Kasık fıtığı kısırlığa neden olabilir ...

  1. Çocuklarda kasık fıtığı ve hidrosel
    Erkek bebekler annelerinin karnında gelişmelerini tamamlarken, testisleri yani erkek yumurtaları da kendi karınlarının içinde gelişmeye başlar. Testisler bebeğin karnından torbalarına hamileliğin son 2 ayında inerler. İşte bu yolculuk kasık bölgesinde bir kanal içinden olur. Karın içindeki testisler her iki kasıkta ayrı ayrı oluşan iki kanaldan geçip dış dünyaya, yani erkek çocuğun torbalarına varırlar. Bu kanallar normalde doğuma birkaç gün kala vazifeleri bittiği için kapanırlar. Böylece karın içi ile dışı arasında bağlantı kalmaz. Ancak bu kanallardan birisi veya ikisi birden kapanmazsa o zaman fıtıklaşma olur. Nispeten dar bir kanal açıklığı kaldıysa, karın içi sıvısı bu kanallardan kasığa ve torbaya akar ve burasını şişirir. Bu şişlik çocuk uyanık ve hareketli iken artar. Çocuk uyuyup sakin yatınca azalır veya kaybolur. Tıp dilinde bu hastalığın adı Hidroseldir. Halk arasında Su fıtığı olarak bilinir.

    Eğer açık kalan kanal genişse o zaman bu kanaldan dışarıya ağlama veya ıkınma gibi hareketlerle karın içinden bir barsak bölümü fırlar. Kasık veya torba şişer ve çocuk rahatsızlık hisseder. O taraftaki bacağını tam açamaz, hareketleri kısıtlanır. Bazen de kusar.

    Kızlarda fıtık olur mu?

    Evet olur. Erkek bebeklerinkine benzer bir kasık kanalı kız bebeklerde de başka bir gaye ile vardır ve kapanmayabilir. Ancak kız çocuklarında kasık fıtığına daha az rastlanır ve kızlarda dışarı fırlayan organ çoğunlukla barsak değil yumurtalıklardır.

    Anneler kasıktaki şişliğin içinde bir fındık gibi yumurtalığın farkına çoğu zaman varırlar. Ne olduğunu çıkaramasalar bile şüpheleri artarak hekime daha çabuk başvururlar.

    Fıtık tehlikeli midir?

    Fıtık mümkün olan en kısa zamanda tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Tedavide gecikmeler olduğunda barsak düğümlenmeleri, barsak ve yumurtalık çürümeleri kaçınılmazdır. Halk arasında " fıtık boğulması " diye tanımlanan böyle durumlarda birkaç saat içinde doğru müdahaleler yapılmazsa sıkışan organların kanlanmaları ve beslenmeleri bozulur ve çürüme meydana gelir. Geç kalındığında hem hayati tehlike ortaya çıkar, hem de organların çürüyen kısımların çıkartmak gerekir. Bu da gereksiz yere artmış bir risk getirir.

    Kısırlık söz konusu mudur ?

    Fıtık ve hidroselde kısırlık iki türlü ortaya çıkar. Ya tedavideki gecikme nedeniyle sık sık şişen fıtık, damarlara baskı veya ısı farklılığı gibi değişik nedenlerle testisleri bozar. Ya da çocuk cerrahisine alışkın olmayan yanlış ellerde ve çocuklara uygun olmayan, yetişkin taklidi yöntemlerle ameliyat edilen çocuklarda kısırlık gelişebilir. Demek ki hem ameliyat olmada gecikme, hem de yanlış ellerde ameliyat olma kısırlık sebebi olabilir. Çocukların kasık fıtığı veya hidrosel ameliyatlarında mutlaka büyütücü gözlükler kullanılmalı, en nazik aletlerle ve çocuk cerrahisi prensiplerine tam sadakatle bu ameliyatlar uzmanlarınca gerçekleştirilmelidir. Yetişkin de ameliyat eden, arada bir de çocuk ameliyatları yapan hiçbir uzmanlık dalı bu ameliyatların ehli olamamaktadır. Kısırlık yıllar sonra ortaya çıkan bir sorun olduğu için de anlaşıldığında iş işten geçmiş olmaktadır.

    Fıtık ve hidroselin tedavisi nedir?

    Tedavi ameliyattır. Kasık bağı veya korse gibi yöntemler tüm dünyada 40 yıl kadar önce terkedilmiş olan tehlikeli yöntemlerdir. Bunlarla hem hastalık geçmez, hem yapılacak ameliyat zorlaşır, hem de altında fıtık boğulması geliştiğinde farkedilmeyebilir ve hayati tehlikeler ortaya çıkabilir.

    Çocuk cerrahisi uzmanlarınca ve çocuklara özgü yöntemlerle yapılması gereken ameliyatlarda prensip, açık kalan kanalın kapatılarak karın içi ile olan iştirakin ortadan kaldırılmasıdır.

    Ameliyat ne zaman yapılmalıdır?

    Kasık fıtığı ameliyatı teşhis konduktan itibaren bir kaç gün içerisinde yapılmalıdır.

    Yapılmadığı taktirde ortaya çıkabilecek olan fıtık boğulması ve organ çürümesi gibi riskler en fazla yenidoğan ve sütçocuklarında ortaya çıkar. Halbuki büyüklerin ameliyattan en çok korktukları yaşlar da bunlardır. Bütün mesele işin ehli kişiler tarafından ve imkanları uygun hastanelerde yapılmasıdır. Yenidoğan ve çocuk yoğun bakım imkanlarının olduğu hastanelerde, çocukları uyutmaya alışkın anestezistlerin katkısıyla, çocuk cerrahisi uzmanlarınca yapılan bu tarz ameliyatların risk oranları sıfıra yakındır. Beklemekle ortaya çıkabilecek problemlerin oranından çok daha azdır.

    Hidrosel adını verdiğimiz su fıtıklarında ise özel bazı durumlar dışında ameliyat için 1- 1,5 yaşa kadar beklenebilir Bu özel durumlara ve erken ameliyata tecrübeli çocuk cerrahisi uzmanları karar vermelidirler.

    Ameliyat zor mudur ve hastanede yatılır mı ?

    Komplikasyon gelişmemiş, yani fıtık boğulması ve organ çürümesi gelişmemiş olan çocuklarda, büyütücü gözlükler ve en nazik aletler kullanılarak uzmanlarca yapılan ameliyatların hiçbir zorluğu yoktur. Ameliyat sonrası da yaşa uygun ağrı kesici ilaçların yardımıyla çok rahat geçer. Ailelerce çok enteresan bulunan bir husus ise çocuklar ne kadar küçükse, beklenenin aksine ameliyat sonrasının o kadar daha rahat geçmesidir. İlk 1 yaş içindeki çocuklarda ameliyattan 3-4 saat sonra tamamen normale dönülür. Daha büyük çocuklar da 1-2 gün içerisinde normal oyun tempolarına dönerler. Ameliyattan 3 saat kadar sonra hastalar ilk beslenmelerini takiben evlerine yollanırlar. Hem hastane enfeksiyonu riskini ortadan kaldırmak, hem de ev ortamında çok daha süratle ve moralli olarak iyileştikleri için, çocuklar kasık fıtığı ameliyatlarından sonra hastanede geceletilmezler. Bu uygulama, ülkemizdeki çocuk cerrahisi uzmanlarınca da yaklaşık 30 yıldan bu yana sorunsuz olarak gerçekleştirilmektedir. Çok özel durumlarda hastanede bir gece yatılması gerekli olabilir. Ancak bu bir istisnadır.

    Fıtık tekrarlar mı?

    Bilindiği gibi sağ ve sol olmak üzere iki kasık bölgemiz var ve bunlar birbirlerinden bağımsızlar. Tek taraflı ameliyatlardan sonra öbür kasıkta fıtık olma ihtimali vardır. Ancak bu bir tekrarlama değil diğer kasıkta yeni gelişmedir. Bu ihtimal erkek çocuklarda daha az, kızlarda ise bir hayli fazladır. Bu yüzden erkeklerde değil ama kız çocuklarında baştan iki tarafı birden ameliyat etme yöntemi kullanılmaktadır.

    Ameliyat olan tarafta fıtığın tekrarlaması ihtimali ise ehil ellerde sıfırdır.
    23 Aralık 2010
    #1
  2. Çocuklarda kasık fıtığı




    Çocukluk çağında kasık bölgesinde görülen anomaliler ilerleyen yaşlarda, hidrosel, kasık fıtığı ya da testis tümörüne kadar uzanan sonuçlar doğurabiliyor.

    [​IMG]
    Bu bölgede görülen anomaliler, genel olarak fıtık ve inmemiş testis olarak iki gruba ayrılıyor. Tek tedavi yönteminin cerrahi olduğu bu tür anomalilerde, zaman kaybetmeden hekime başvurmak gerekiyor. Anne babalara bu konuda büyük görevler düştüğünü belirten Anadolu Sağlık Merkezi Çocuk Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Nadir Tosyalı, “Kasık bölgesinde meydana gelen ve saklanmış bir anomali, çocuk için çok büyük tehlikeleri beraberinde getirebiliyor. Genellikle çok hareketli, yerinde duramayan çocuklarda görüldüğü düşünülen kasık fıtığının en temel nedeni ailesel yatkınlık oluyor. Çocuklar çok koştuğu, oynadığı ya da öksürdüğü için fıtık olmaz. Ancak, var olan fıtık, bu durumlarda ortaya çıkar” diye konuşuyor.

    Ana rahminde oluşuyor

    Kasıkta hafif bir şişkinlik olarak ortaya çıkan, çocuk ıkındığında ya da ağladığında kendini gösteren fıtıkların nasıl oluştuğunu anlamak için öncelikle şu bilgileri hatırlamak gerekiyor: Bebekler anne karnındaki ilk üç ayları boyunca cinsiyet yönünden net olarak ayrılamıyor. Ancak genetik olarak XX ya da XY kromozomlarına göre cinsiyet belirlenmiş oluyor. Aseksüel dönem olarak adlandırılan bu sürecin ardından, XX kromozomu taşıyan bebeklerin taslak organları kız çocuğuna, XY kromozomu taşıyanlarınki de erkek çocuğuna dönüşüyor. Gonat (1), kız çocuğunda over, erkek çocuğunda da testis oluyor. Hamileliğin ilerleyen dönemlerinde gonat, vücutta olması gereken yere doğru ilerliyor. Op. Dr. Tosyalı, sürece ilişkin şu bilgileri veriyor: “Kız çocuklarında over, karın içi organ olarak kalıyor. Erkeklerde ise bazı hormonların salgılanmaya başlamasıyla, testisler böbreklerin hemen altındaki yerlerinden ayrılıp, yavaş yavaş doğal yerine doğru hareket etmeye başlıyor. Altıncı ve yedinci aylarda kasık kanalı denilen bölgeye geliyor ve doğumdan önce de skrotum (2) denilen torbaya iniyor. Bu süreci sağlayan iki ana faktör var: İlki, karın zarı denilen periton kıvrımının testise öncülük etmesi ve onu torbada olması gereken yere indirmesi, ikincisi de hormonal değişiklikler. Testisler torbaya indikten sonra görevini tamamlayan karın zarı kıvrımı kapanmazsa, karşımıza kasık fıtığı görüntüsü çıkıyor.”

    Şişlik, zaman zaman da ağrı ile belirti veren kasık fıtığının tanısında anne ve babanın anlattıkları önemli oluyor. “Çocuk, kasık bölgesinde zaman zaman ortaya çıkan bir şişlik nedeniyle hekime getiriliyor” diyen Op. Dr. Tosyalı, tanı basamaklarını şöyle sıralıyor: “Önce anne babadan ayrıntılı bir biçimde öykü alınıyor. Ardından fizik muayenesi yapılan çocuk ayağa kaldırılarak, ıkındırılarak ya da öksürmesi istenerek o bölgede hafif bir şişliğin meydana gelip gelmediği kontrol ediliyor. Bunun yanında, kasık bölgesi elle yoklandığında ‘ipek eldiven işareti’ denilen, elin altından kayan, katlanmış kumaş hissi veren bir bulgu da kasık fıtığının önemli bir işareti oluyor. Sonraki aşamada da ultrason devreye giriyor. Bölge, ultrason ile inceleniyor.

    Farklı türlerde ortak tedavi

    Kasık fıtığı, kese açıklığının boyutuna göre farklı gruplara ayrılsa da, ortak tedavi yöntemi cerrahi oluyor. Bu rahatsızlıklarla ilgili yanlış bir inanışa dikkat çeken Op.Dr. Nadir Tosyalı, “Kasık fıtıkları ya da kasık bölgesi anomalilerinde çok önceden önerilen, kasık fıtığı bağı ya da bölgeye baskı uygulanmasının birçok komplikasyona neden olduğu biliniyor. Karın içi organlar ya da testis baskıya maruz kaldığı için zarar görüyor” diyor. Kasık bölgesi anomalileri, çocuk cerrahisi kliniklerinde en fazla gerçekleştirilen işlemlerin başında geliyor. Günübirlik olarak değerlendirilen bu ameliyatların mutlaka genel anestezi altında ve ameliyathane koşullarında yapılması gerektiğini vurgulayan Op. Dr. Tosyalı, “Ameliyatta kasık bölgesinden çok minik bir kesiyle fıtık bölgesine ulaşılıyor. Fıtık kesesi ya da hidrosel kesesi, onu saran damar ve kordon kanalından ayrılıyor ve dikilerek kapatılıyor. Bu yöntemin adı ‘yüksek ligasyon”. Uygun ellerde 15-20 dakika süren bu işlemde, anestezi çok önemli” diye bilgi veriyor.

    Hayati tehlike riski bulunuyor

    Fıtık, zamanında tedavi edilmezse, çocuğun hayatını tehdit eden büyük bir soruna dönüşebiliyor. Karın içi organların sıkışması kız çocuklarında yumurtalık, erkek çocuklarında da testis kaybına neden olabiliyor. Strangülasyon (3) denen bağırsak çürümesi meydana geldiğinde çocuk acilen ameliyata alınmazsa kangrene ve sepsise dönüşen tablo ölüme bile yol açabiliyor. “Kasık fıtıkları, çocuk cerrahisinde ne zaman ne yapacağı belli olmayan anomaliler olarak biliniyor” diyen Op. Dr. Tosyalı, şöyle devam ediyor: “Hekime ulaşmanın zor olduğu bir yerde, çocuk kasık fıtığının boğulması, kusma, ağrı, kasıkta inmeyen şişlik ile kendini gösteriyor. İlerleyen durumlarda, çocuğun kendinden geçmesine hatta vücudun şoka girmesine yol açıyor.”

    İnmemiş testis

    Erkek çocuklarda rastlanan bir diğer anomali de, inmemiş testis. Karın boşluğunda oluşan testisin ,daha serin bir ortam olan torbada yer alması için,rahim içi dönemde göç etmesi gerekir.Bu göçün 3 aşaması vardır.İlk aşama kasık kanalı iç deliği hizasına ulaşım(1.-7.aylar-karın içi dönemi),ikinci aşama karın zarı kıvrımı(kese)oluşumu(7.-8. aylar-kanal dönemi) üçüncü aşama ise testisin kanalı geçip torbaya yerleşme dönemidir(8.-9. aylar-torbadönemi). Erkek bebeklerin testisleri hormonal ve mekanik bir sistem ile torbadaki yerine doğru itiliyor. Bu süreçte yaşanacak bir aksama, testisin torba yerine karın içinde kalmasına, kasık bölgesinde yerleşmesine,normal adresinden farklı bir yerde(ektopi) ya da her iki testisin tek tarafta olmasına yol açıyor. İnmemiş testisin kesinlikle tedavi edilmesi gereken bir durum olduğunu belirten Op. Dr. Tosyalı, “Anne babalar torbayı sürekli veya zaman zaman boş, zaman zaman da dolu görüyorlar ve bu konuda bir endişeleri varsa mutlaka bir çocuk cerrahına başvurmalılar” diyor. Testislerin yapısı hakkında bilgi veren Op. Dr. Tosyalı şunları söylüyor: “Kramaster kasları, testisin ısı regülasyonunu sağlamak üzere aşağı yukarı hareketini kontrol altında tutan bir yapı. Yani normalde, testislerde aşağı yukarı bir hareket görülüyor. Korku halinde ya da soğuk havalarda testisler zaten yukarı doğru çıkıyor. Ancak rekraktil, yani belli bir yaştan sonra inmemiş testis olarak kabul edilen anomalide bu hareketler daha sık ve aşırı görülüyor. Testislerin günün üçte ikisinden daha az süreyi torbada geçirmesi patolojik olarak kabul ediliyor.”

    Kasık anomalilerinin tanısında, ailenin anlattıkları kadar fiziki muayene de önemli. Herhangi bir müdahale olmadan, her iki testisin de torbada olması gerekiyor. Torbanın üst tarafından aşağıya doğru hafifçe bir sıvazlama hareketiyle testislerin inip inmediğine bakılıyor. Testis torbaya indiğinde yeniden yukarı çıkmıyorsa bunun normal, fizyolojik bir süreç olduğu anlaşılıyor. Aşağı yukarı hareketin sıklığı ya da şekli farklı şekilde isimlendiriliyor. Op. Dr. Tosyalı, elle bakılmasına karşın testis torbada değilse, aşağı indirildiğinde yeniden yukarı çıkıyorsa bu durumun “utangaç testis” olarak adlandırıldığını hatırlatarak şunları söylüyor: “Testis bulunuyor, aşağı indiriliyor ancak bırakılınca hızla yukarı çıkıyorsa bu ‘gliding testis’ diye adlandırılıyor. Kimi zaman da, testisler torbada oluyor. Çocuk büyüdükçe testisin yerinde olmadığı görülüyor. Ancak tam olarak olması gereken yere sabit bir şekilde yerleşmediği için, çocuk büyüdükçe normal konumundan daha yüksekte oluyor. Buna da ‘ascending’ ya da ‘yükselen testis’ deniyor.”

    Bazen testis kasık yolunda ya da diğerinin yanında değil de, karın bölgesinde oluyor. Bu durumda elle bulmak mümkün olmadığı için, testis, laparoskopik yöntemle karın içinde aranıyor. Göbeğin hemen altından bir ve karnın alt tarafından da iki delik açılarak, ince bir borunun ucundaki kamera ile karın içi taranıyor.

    Tedavisi mümkün

    İnmemiş testis başlığında toplanan bu tür anomaliler için hormonal ya da cerrahi tedavi yöntemleri mevcut. Ancak yöntem tanıya göre değişiyor. Her iki testisin de torbada olmaması halinde, sorunun hormon eksikliğinden kaynaklandığı düşünülerek hormonal tedaviye başlanabilir. Çocukta kıllanma, ses değişikliği gibi kimi yan etkileri aileleri düşündürse de, hormonal tedavi bazen zorunlu hale gelen ameliyatta ortaya çıkan sorunları kolaylaştırıyor. “HCG hormonu veriliyor. Ancak bazen tedaviye karşın, testisler olması gereken yere inmiyor. Bu durumda cerrahi zorunlu oluyor” diyen Op. Dr. Nadir Tosyalı şunları söylüyor: “Bazen torba, testislerin inmemiş olmasından dolayı gelişmiyor ve yeteri kadar yer olmuyor. Hormon tedavisi ile bu sorunun çözümüne destek olunabiliyor. Ameliyatta kolaylık sağlanıyor. İnmemiş testis ameliyatı da tıpkı kasık fıtığı ameliyatları gibi kısa sürede, tecrübeli ellerde kolaylıkla gerçekleştirilen günübirlik ameliyatlardan.”

    Tanıda kullanılan laparoskopi, tedavide de yardımcı oluyor. Açılan deliklerden yapılan müdahale ile testisin yerine inmesi sağlanıyor. Buna da “laparoskop yardımıyla inmemiş testis ameliyatı” adı veriliyor.

    Tedavi edilmeyen inmemiş testisler birçok soruna neden oluyor. Çürüme ya da testisin kendi etrafından dönerek burulması sıklıkla meydana gelen rahatsızlıklar arasında yer alıyor. Bunlara ek olarak,kısırlık ve testis kanserinin tedavi edilmeyen inmemiş testis vakalarında daha çok görüldüğünü anlatan Opr. Dr. Tosyalı, “Konunun bir başka boyutu daha var. Torbanın bir bölümünün boş olması, çocuklarda psikolojik sorunlara yol açıyor. Bunu da unutmamak gerek. O nedenle inmemiş testis tanısı konan 6-7 aydan büyük çocuklarda tedavi planlaması hemen yapılmalı” diyor.

    BİLGİ

    Testislerin, normal spermatogenezi (sağlıklı sperm yapımı)gerçekleştirebilmesi için vücut ısısından 1-2 derece daha düşük bir ısıda olması gerekiyor. Erkek çocuklarında gonatın vücut dışında olmasının nedeni de böyle açıklanıyor. Kasık kanalının açık kalması nedeniyle torbaya dolan bağırsak zarı suyunun, vücut ısısıyla aynı olduğunu belirten Op. Dr. Tosyalı, “Hidroselde, testisler uzun süre bu suyun içinde kalınca tıpkı yumurta gibi haşlanıyor. Bu durum uzun vadede kısırlığa da neden oluyor. Doğuştan gelen hidrosel, kanalın kapanması ve torbaya sıvı inişi olmaması durumunda yavaş yavaş vücut tarafından absorbe ediliyor ve kendiliğinden geçebiliyor. Buna ‘fizyolojik hidrosel’ deniyor” diyor. Ancak ilerleyen yaşlarda ortaya çıkan hidrosel, geçirilmiş bir viral hastalığa, travmaya ya da tümöre bağlı. Bu durumda da vakit geçirilmeden hidroselin tedavi edilmesi gerekiyor.

    BİLGİ

    • Kasık fıtığının tüm çocuklarda görülme oranı % 1-5 tir.Erkek çocuklarda,kız çocuklarından 4-20 kez daha sık görülür.Prematüre ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerde de %25-30 lar kadar yüksektir.
    • Kasık fıtıklarının %60’ı sağda, %30’u solda ve %10’u iki tarafta da oluyor.
    • Ameliyat edilen fıtığın tekrar etme riski %1.
    • Sol testis torbaya daha önce indiği için, sol tarafta görülen kasık fıtığının ardından sağ tarafta da fıtık çıkması ihtimali yüksek. Çocuğun ikinci kez anestezi alması istenmediği için ameliyat sırasında sağ kasığı açıp bakmak mümkün.
    • Kız çocuklarında iki yaşına kadar görülen fıtıklar genellikle iki taraflı olduğu için hangi tarafta çıkarsa çıksın, iki taraf da ameliyat ediliyor.
    • İnmemiş testisin zamanında doğan erkek bebeklerde ,gerçek sıklığı %3.4 tür,prematürelerde %30 olarak kabul edilir.
    1 Mart 2011
    #2
soru sor