Menemen Olayı (Kubilay Olayı): Menemen Olayı...

İsimli konu WH 'Tarih' kategorisinde, halfman üyesi tarafından 15 Ocak 2013 tarihinde yazılmıştır. Konu Özeti: Menemen Olayı (Kubilay Olayı): Menemen Olayı.... Bu konuda Menemen Olayı (Kubilay Olayı) hakkında kısa özet bilgiler bulabilirsiniz. Ben denizden güzel bir paylaşım daha :) [IMG] Menemen Olayı... Atatürk ve Menemen Olayı Menemen Olayı(Kubilay Olayı) ...

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    Bu konuda Menemen Olayı (Kubilay Olayı) hakkında kısa özet bilgiler bulabilirsiniz. Ben denizden güzel bir paylaşım daha Menemen Olayı (Kubilay Olayı):  Menemen Olayı...



    Menemen Olayı (Kubilay Olayı):  Menemen Olayı...

    Menemen Olayı (Kubilay Olayı)



    Menemen Olayı (Kubilay Olayı)
    Vikipedi, özgür ansiklopedi

    Menemen Olayı ya da Kubilay Olayı, 23 Aralık 1930 günü gerçekleşen, Cumhuriyet tarihinin ikinci önemli irtica hadisesidir. İzmir'in Menemen ilçesinde, askerliğini yedek subay olarak yapmakta olan öğretmen Mustafa Fehmi Kubilay'ın ve yardımına koşan bekçiler Hasan ve Şevki'nin şeriat isteyen bir grup tarafından öldürülmesiyle başlayan olaylar zinciridir. Olayların ardından bölgede sıkıyönetim ilan edilmiş, kurulan Divanı Harp'te failler idam dahil çeşitli cezalarla cezalandırılmışlardır.

    Olayların Siyasi Boyutu
    Siyasi bağlamda Kubilay Olayı, 1930'da Ali Fethi Okyar tarafından Atatürk'ün tavsiyesiyle kurulmuş olan ve Menemen Olayı'ndan hemen önce 17 Kasım 1930'da kendi kendini fesheden, Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci ana muhalefet partisi Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın 99 günlük varlığı ile bir arada değerlendirilmektedir.
    Olayın, zamanın Nakşibendi tarikatının lideri Şeyh Esat ve yandaşları tarafından planlandığı ve Menemen'de uygulamaya konulduğu iddia edilmiştir. Ancak Şeyh Esad'ın Nakşibendilikle alakası bulunmadığı yönünde görüşler de vardır.
    Olaylar Menemen'de cereyan ettiği için genellikle "Menemen Olayı" olarak anılmaktadır ve bu durum günümüzde bazı Menemen vatandaşlarını huzursuz etmektedir. Olaylardaki faillerin yaklaşık üçte ikisi Menemen dışındandır.

    Olayların Gelişimi
    Mustafa Fehmi Kubilay, 1930 yılında Menemen'de yedek subay sıfatıyla askerlik görevini yapmaktadır. 23 Aralık 1930 sabahı Menemen'de cereyan eden hadiseler genel anlatıma göre şu seyri izlemiştir:
    Şeyh Esat’ın Manisa’da Nakşibendi tarikatını yaymakla görevlendirdiği Laz İbrahim tarafından yönlendirilen, Manisa tarafından gelen çember sakallı, sarıklı ve cüppeli dördü silahlı 6 meczup, 23 Aralık 1930'da sabah namazından sonra camiden aldıkları Yeşil Sancağı yola dikerek silah zoruyla etraflarına adam toplamaya çalışırlar. Elebaşılar arasında, Giritli Derviş Mehmet, Şamdan Mehmet, Sütçü Mehmet Emin, Nalıncı Hasan, Küçük Hasan vardı. Derviş Mehmet camide namaz kılanlara kendini "Mehdi" olarak tanıtır ve dini korumaya geldiklerini söyler.
    Arkalarında 70 bin kişilik Halife ordusu olduğunu, öğle saatlerine kadar şeriat bayrağı altında toplanmayanların kılıçtan geçirileceğini söylerler. Camideki yeşil bayrağı alıp uzun bir sopaya takarlar ve Menemen şehir meydanında kazdıkları bir çukura dikerler. Bayrağın çevresinde dönmeye, tekbir getirmeye, zikretmeye ve "Şapka giyen kafirdir! Yakında yine şeriata dönülecektir."
    diyerek bir isyan hareketi başlatmak isterler. Bayrağın altından ahaliden bazı kişileri (bir fabrikada çalışan Hayimoğlu Jozef de dahil) geçirirler. Kasabaya halife ordusunun geleceği iddiası halkı korkutur.

    Olaylara Müdahele
    Olayların ilçedeki askeri birlikte duyulmasıyla, bir bilgiye göre alay komutanı, yedeksubay Kubilay'ı olay yerine gönderir.
    Kubilay bu hareketi bastırmak için bir manga askerle olay yerine gelir. Askerlerin yanından ayrılarak tek başına onların arasına girip teslim olmalarını ister. İçleriden biri ateş ederek Kubilay’ı yaralar. Karşıdan bunu gören askerler ateş açarlar. Fakat tüfeklerinde öldürücü etkisi olmayan manevra fişekleri vardır. Eylemciler "bize kurşun işlemiyor” diyerek halkı kandırmaya çalışışırlar.
    Kubilay yaralı halde cami avlusuna sığındıysa da, Derviş Mehmet ve arkadaşları peşisıra gelirler. Derviş Mehmet, çantasını açıp testere ağızlı bağ bıçağını çıkarır ve yaralı Asteğmen Kubilay'ın başını keser.
    Kesik başı yeşil bayrağın sopasına dikmeye çalışırlar ancak başaramazlar. Birisi ip getirir ve Kubilay'ın başı yeşil bayrağın dikili olduğu sopaya iple bağlanır. Olay yerine yetişen Bekçi Hasan ateş edip gruptan birini yaralar. Ancak açılan ateş sonucu o da ölür. Arkadaşının yardımına koşan Bekçi Şevki de açılan ateş sonucu ölür.
    Bu aşamada askeri birlik yetişir. Komutan "Teslim olun!" diye bağırır. Ancak olay çatışmaya dönüşür ve askeri birlik ateş eder. Göstericilerden Derviş Mehmet de dahil bazıları yere serilirken, bazıları kaçar. Daha sonra hepsi birden yakalanır.

    Olayın Ankara`da Duyulması
    Kubilay Olayı, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin 1925'deki Şeyh Said İsyanından sonra tanık olduğu ikinci önemli irtica olayıdır.
    Devlet sert tepki gösterir. 27 Aralık 1930 günü Dolmabahçe Sarayı’nda Mustafa Kemal Paşa’nın başkanlığında bu konuda bir toplantı yapılır. Kaynakların ifadesine göre, Atatürk, Kubilay Olayı'na çok kızmıştır. Daha birkaç yıl önce Yunan İşgali'nin acısını tatmış bir muhitte bu olayın meydana gelmesi üzerine, bazı kaynaklara göre, ilçenin haritadan silinmesini emretmiştir. Ertesi gün de "Böyle emirler verirsem, uygulamayın, sonra bir daha sorun" demiştir.
    28 Aralık 1930'da orduya gönderdiği başsağlığı telgrafında, "Mürtecilerin gösterdiği vahşet karşısında Menemen’deki ahaliden bazılarının alkışla tasvipkar bulunmalarının bütün cumhuriyetçi ve vatanperverler için utanılacak bir hadise" olduğunu belirtmiştir.

    Sıkıyönetim ve Mahkeme
    31 Aralık 1930 günü Menemen ilçesi ile Manisa ve Balıkesir’in merkez ilçelerinde 1 Ocak 1931’den itibaren 1 ay süre ile Fahrettin Altay komutasında sıkıyönetim ilan edilmiş ve 1. Kolordu Komutan Vekili General Mustafa Muğlalı başkanlığında bir Divanı Harp kurulmuştur.
    7 Ocak 1931'de bu kez İzmir'de yine Mustafa Kemal Paşa başkanlığında ikinci bir toplantı yapılmıştır. Olaya doğrudan veya dolaylı katılan 105 sanık (anayasayı cebren tağyir, eyleme iştirak, azmettirme veya Mehdi Mehmedin Mehdiliği için harekete geçtiğini bildikleri halde zamanında Hükümete haber vermedikleri ve tekkelerin seddinden sonra ayini tarikat icra ettikleri suçlamalarıyla) 15 Ocak 1931'den itibaren Divanı Harp’te yargılanmaya başlamıştır.

    Divan-ı Harp Mahkemesi
    General Mustafa Muğlalı başkanlığında kurulan Divan Harp Mahkemesinde 24 Ocak 1931 günü iddianame okunmuş ve 29 Ocak 1931 günü mahkeme 36 (ölmüş olan bir sanık ile 37) kişinin idama mahkum edilmesine, 40 kişinin sorumsuzluğu nedeniyle salıverilmesine, 27 sanığın beraatine, 41 kişiye çeşitli hapis cezaları verilmesine hükmetmiş ve karar Meclis’in onayına sunulmuştur. İdam hükümlülerinin 6'sının yaşı küçük olduğundan, onların ölüm cezaları ağır hapse, TBMM Adalet Divanı ayrıca iki idamlığın cezasını 2 yıl hapse çevrilmiştir.
    Kalan 28 sanık, 3 Şubat 1931 gecesi Menemen'de idam edilmiştir. Bazıları Kubilay'ın başının kesildiği yerde asılmıştır. Mahkumlardan biri idam sehpasının önünden kaçmiş, iki hafta sonra yakalanıp ertesi gün idam edilmiştir.
    Olayın hemen ardından Menemen'de devrim şehidi iki bekçi ve Kubilay adına anıt dikilmiştir. Şehit Kubilay Anıtı

    Heykeltraş Ratip Aşir Acudoğlu (1898 - 1958) tarafından 1932 yılında yapılan anıt Kubilay Kışlası (57. Topçu Tugay Komutan Yardımcılığı) içerisindeki etrafı çam ağaçlarıyla çevrili en yüksek rakımlı tepenin üzerinde ve tüm Menemen'e hakim bir konumdadır. Anıt Manisa yönüne doğru bakar. Elinde mızrağıyla ufka doğru bakan genç heykeli Türk gençliğini temsil eder. Onun altında ise Atatürk'ün Gençliğe Hitabesi'nin bir bölümü yer alır. Arka alanda yan yana yükselmekte olan üç sütundan soldaki Şehit Bekçi Şevki, ortadaki Şehit Asteğmen Kubilay ve sağdaki ise Şehit Bekçi Hasan'ı temsil eder. Anıtın arka tarafında ise
    “İnandılar, dövüştüler, öldüler. Bıraktıkları emanetin bekçisiyiz.”
    cümleleri yazmaktadır.Sıkıyönetim, 28 Şubat 1931’de Manisa ve Balıkesir’den, 8 Mart 1931'de de Menemen’den kaldırılmıştır.

    Gazi`nin Orduya Taziyenamesi
    Menemen’de ahiren vukua gelen irtica teşebbüsü esnasında Zabit Vekili Kubilay Beyin vazife ifa ederken duçar olduğu akıbetten Cumhuriyet ordusunu taziyet ederim. Kubilay Beyin şehadetinde mürtecilerin gösterdiği vahşet karşısında Menemen’deki ahaliden bazılarının alkışla tavripkâr bulunmaları, bütün cumhuriyetçi ve vatanperverler için utanılacak bir hâdisedir. Vatanı müdafaa için yetiştirilen; dahilî her politika ve ihtilâfın haricinde ve fevkinde muhterem bir vaziyette bulunan Türk zabitinin mürteciler karşısındaki yüksek vazifesi vatandaşlar tarafından yalnız hürmetle karşılandığına şüphe yoktur.
    Menemen’de ahaliden bazılarının hataları bütün milleti müteellim etmiştir. İstilânın acılığını tatmış bir muhitte genç ve kahraman Zabit Vekilinin uğradığı tecavüzü milletin bizzat cumhuriyete karşı bir suikast telâkki ettiği ve mütecasirlerle, müşevvikleri, ona göre takip edeceği muhakkaktır. Hepimizin dikkatimiz bu mes’eledeki vazifelerimizin icabatını hassasiyetle ve hakkile yerine getirmeğe matuftur.
    Büyük ordunun kahraman genç zabiti ve Cumhuriyetin mefkûreci muallim heyetinin kıymetli uzvu Kublay Bey, temiz kanı ile cumhuriyet hayatiyetini tazelemiş ve kuvvetlendirmiş olacaktır.
    Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal
    İsmet İnönü`nün Mesajı
    Kubilay devrim uğruna, vatan sevgisi ve bütünlüğü yolunda yalnız başına, kuvvet hesabı yapmayan bir idealist vatanseverlik örneğidir. Kubilay, millet yolunda canını her an fedaya hazır olan geleneksel Türk yaradılışının müstesna abidesidir.
    İsmet İnönü
    Cezalandırılanlar

    İdam Cezası Alanlar


    • Manisa'dan Manifaturacı Osman
    • Manisa'dan Hafız Cemal
    • Manisa'dan Tabur İmamı İlyas Hoca
    • Manisa'dan Alipaşazade Ragıp Bey
    • Manisa'dan Şeyh Hafız Ahmet
    • Manisa'dan Giritli İbrahimoğlu İsmail
    • Menemen Bozalan'dan Koca Mustafa
    • Menemen Bozalan'dan Hacı İsmail
    • Menemen Bozalan'dan Hacı İsmailoğlu Hüseyin
    • Menemen Bozalan'dan Göriceli Abdülkerim
    • Menemen'den Yukarıcumalı Ramiz
    • Menemen'den Çıtaklı Molla Süleyman
    • Menemen'den Hayimoğlu Jozef
    • Menemen'den Şımbıllı Ali Osmanoğlu Memet
    • Menemen'den Arnavut Yusufoğlu Kâmil
    • Menemen'den Kerimoğlu İbrahim
    • Menemen'den Selimoğlu Boşnak Abbas
    • Alaşehir'den Şeyh Ahmet Muhtar
    • Alaşehir'den Esat’ın oğlu Memet Ali (Mehmet Ali Erbil'in dedesidir, dedesinin babası Şeyh Esat -aşağıda- çok yaşlı olduğu için onun yerine oğlu Mehmet Ali idam edilmiştir.)
    • Manisa Hastanesi imamlığından mütekait Laz İbrahim Hoca
    • Manisa'dan Emrullahoğlu Memet
    İdam Cezası Hapis Cezasına İndirilenler


    • Manisa'dan Nalıncı Hasan idama bedel (24) yıl hapis (20) yaşında
    • Manisadan Çoban Ramazan idama bedel (24) yıl hapis (20) yaşında
    • Manisadan Giritli Küçük Hasan idama bedel (24) yıl hapis (17) yaşında
    • Menemenden Harputlu Ömeroğlu Memet idama bedel (24) yıl hapis (65)i mütecaviz
    • İzmirden Laz Mehmet Ali Hoca idama bedel (24) yıl hapis (65)i mütecaviz
    • Erbilli Şeyh Esat idama bedel (24) yıl hapis (65)i mütecaviz
    Hapis ve Ağır Hapis Cezalarına Mahkûm Edilenler


    • Horus köyünden Selâhattin oğlu Naşit (15 yıl ağır hapis)
    • Horus köyünden Yakupoğlu Ali (15 yıl ağır hapis)
    • Horus köyünden Muhittinoğlu Ali Koç (15 yıl ağır hapis)
    • Horus köyünden Hasanoğlu Ahmet (15 yıl ağır hapis)
    • Horus köyünden Neciboğlu Mevlût (15 yıl ağır hapis)
    • Horus köyünden Ragıboğlu Osman (15 yıl ağır hapis)
    • Horus köyünden Mümtazoğlu Haşim 65 yaşını mütecaviz olduğundan 12,5 yıl ağır hapis
    • 14 kişiye 3'er yıl hapis
    • 20 kişiye 1'er yıl hapis
    Sponsorlu Bağlantılar
    15 Ocak 2013
    #1
soru sor