ÖSS Fiillerde Çatı Testleri

İsimli konu WH 'Sınavlar' kategorisinde, nefesinleyüzeceğim üyesi tarafından 19 Ocak 2011 tarihinde yazılmıştır. Konu Özeti: ÖSS Fiillerde Çatı Testleri. fillerde çatı test soruları - Öss geçmiş dönemler fiiller test soruları - Öss dilbilgilgisi soruları ve cevapları - Fiilerde çatı çözümlü örnekler... Fiillerde Çatı öss ...

  1. fillerde çatı test soruları - Öss geçmiş dönemler fiiller test soruları - Öss dilbilgilgisi soruları ve cevapları - Fiilerde çatı çözümlü örnekler

    ÖRNEK - 1 (ÖSS - 2002):

    Anneleri yaramazlık yapan çocuklara söylendi.

    Bu cümlenin yüklemiyle aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi arasında çatı yönünden benzerlik vardır?

    A) Toplantıda önemli kararlar alındı.

    B) Bayram bu yıl daha coşkulu kutlandı.

    C) Okul arkadaşlarını karşısında görünce çok sevindi.

    D) Üyelere verilen kartların tümü yenilendi.

    E) Törende çağdaş ozanlardan şiirler okundu.

    ÇÖZÜM:

    Örnek cümledeki "söylendi" yüklemi, dönüşlü bir fiildir. Çünkü söyleme eylemini yapan "anneleri", bu eylemden etkilenen de yine "anneleri'dir. A, B, D ve E seçeneklerindeki "alındı, kutlandı, yenilendi ve okundu" yüklemleri edilgen çatılı fiillerdir. C seçeneğindeki "sevindi" fiili ise dönüşlüdür. Çünkü eylemi yapan ve eylemden etkilenen aynı kişidir. Doğru cevap (C) seçeneğidir.



    ÖRNEK - 2 (ÖSS - 2003):

    Oyunda, üç arkadaşın 1980'den bugüne kadar gelen birlikteliği, zaman zaman mizahi, zaman zaman da hüzünlü bir dil kullanılarak anlatılıyor.

    Bu cümleyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

    A) ilgeç vardır.

    B) Sıfat - fiil vardır.

    C) Yüklem, çatısı bakımından etkendir.

    D) Zarf tümlecinde ikileme yer almıştır.

    E) Belgisiz sıfat kullanılmıştır.

    ÇÖZÜM:

    "kadar" ilgeçtir. "gelen" sıfat - fiildir.

    Zarf tümlecinde "zaman zaman" ikilemeleri kullanılmıştır.

    "bir dil"deki "bir" sözcüğü, belgisiz sıfattır.

    "anlatılıyor" yüklemi etken çatılı değil, edilgen çatılıdır.

    Doğru cevap (C) seçeneğidir.



    ÖRNEK - 3 (ÖSS - 2005):

    (I) İçine kapanmış olan Anadolu dağları, sessizliğini, bilge dalgınlığında sürdürür zamanın akışı içinde. (II) Kendi dilince söyler türküsünü, kendi gönlünce sürer yaşamını. (Ill) Dağlar vardır, yüreğinden eski uygarlıklar gülümser çağımıza. (IV) İşte bundan dolayı birçok efsaneyi bağrında yaşatır bizim Anadolu dağları. (V) Anadolu'nun en eski sahiplerinden şimdikilere değin olanları anlatır bize.

    Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisinin yüklemi, çatısı bakımından geçişsizdir?

    A)l. B) II. C) III. D) IV. E) V.

    ÇÖZÜM :

    Bir fiilin geçişsiz olması demek, o fiilin istense de nesne alamaması demektir. Bir başka deyişle geçişsiz fiiller nesne buldurucu "neyi, kimi" sorularına cevap veremeyen fiillerdir. Numaralanmış cümlelerin yüklemlerini sırayla inceleyelim:

    I. cümlede sürdürür yüklemi "Neyi sürdürür?" sorusuna "sessizliğini sürdürür" cevabını; II. cümlede "söyler ve sürer." yüklemleri "Neyi söyler?" sorusuna "türküsünü söyler." "Neyi sürer?" sorusuna "yaşamını sürer" cevabını; IV. cümlede "yaşatır" yüklemi "Neyi yaşatır?" sorusuna "birçok efsaneyi yaşatır" cevabını; V. cümlede "anlatır" yüklemi "Neyi anlatır?" sorusuna "Anadolu'nun en eski sahiplerinden şimdikilere değin olanları

    anlatır." cevabını verir. I., II., IV. ve V. cümledeki yüklemler nesne alabildikleri için geçişlidir. Ancak III. cümledeki "gülümser" yüklemi "Neyi veva kimi gülümser?" sorusuna cevap veremez. Yani nesne alamaz, bu nedenle III. cümledeki yüklem çatısı bakımından geçişsizdir.

    Doğru cevap (C) seçeneğidir.



    ÖRNEK - 4 (ÖSS - 1990):

    Aşağıdaki atasözlerinden hangisinin yüklemi geçişli bir fiildir?

    A) Araba devrilince yol gösteren çok olur.

    B) Boş çuval ayakta durmaz.

    C) Kurunun yanında yaş da yanar.

    D) Gülü seven dikenine katlanır.

    E) Ayağını yorganına göre uzat.

    ÇÖZÜM :

    Verilen cümleler nesne - yüklem ilişkisi açısından incelendiğinde "olmak, durmak, yanmak, katlanmak" fiillerinin yüklem olarak kullanıldıkları görülür. Bu fiiller geçişsiz olduğundan nesne alamamışlardır. "E" seçeneğinde, yüklem olan fiil "uzatmaktır. Nesne alabilme özelliği olan bu fiil geçişlidir. Zaten cümlede "ayağını" nesnesi de kullanılmıştır.

    Doğru cevap (E) seçeneğidir.



    ÖRNEK - 5 (ÖSS - 1992):

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, çatı bakımından ötekilerden farklıdır?

    A) Seni darıltmak istemiyorum.

    B) Bu konuyu birlikte seçmiştik.

    C) Seni durakta çok bekledim.

    D) Onun için bu kadar üzülmemelisin.

    E) Önerdiğin kitabı alacağım.

    ÇÖZÜM:

    Fiiller çatı yönünden incelenirken hem özne -yüklem, hem de nesne - yüklem ilişkisine bakılır. Özne - yüklem ilişkisine göre incelediğimizde bütün sözcüklerin "etken" fiil olduğu, çatı farkı olmadığını görürüz. Oysa, nesne - yüklem ilişkisine göre incelediğimiz zaman "istemiyorum, seçmiştik, bekledim, alacağım" sözcüklerinin (fiillerinin) "neyi, kimi" sorularına cevap verdiklerini, yani "geçişlilik" özelliği yansıttıklarını görürüz. D seçe-neğindeki "üzülmemelisin" sözcüğü (fiili) bu sorulara cevap veremez; geçişsiz bir fiildir. Doğru cevap (D) seçeneğidir.



    ÖRNEK - 6 (ÖSS - 1997):

    (I) Köşedeki masaya oturdu. (II) Eldivenlerini çıkarıp yanına koydu. (III) Usulca çantasını açtı. (IV) Küçük el aynasını çıkardı. (V) Yüzünü uzun uzun inceledi.

    Yukarıdaki numaralanmış cümlelerden hangisinin yüklemi geçişsiz bir fiildir?

    A)l. B) II. C)lll. D) IV. E) V.

    ÇÖZÜM:

    "Koydu, açtı, çıkardı ve inceledi" yüklemleri "onu" nesnesini kabul edebilen geçişli fiillerdir. I. cümledeki "oturdu" fiili, "onu" nesnesini kabul edemeyen geçişsiz bir fiildir.

    Doğru cevap (A) seçeneğidir.



    alıntı
    19 Ocak 2011
    #1
soru sor