Su ve besinlerle bulaşan hastalıklar nelerdir? Ve tedavi yöntemleri

İsimli konu WH 'Sağlık' kategorisinde, kızılmaske üyesi tarafından 23 Aralık 2009 tarihinde yazılmıştır. Konu Özeti: Su ve besinlerle bulaşan hastalıklar nelerdir? Ve tedavi yöntemleri. SU VE BESİNLERLE BULAŞAN HASTALIKLAR ENFEKSİYON NEDİR? Hastalık yapıcı (patojen) özellikte bir mikroorganizmanın insan vücuduna girip,... Alkole Bağlı Hastalıklar ve tedavi yöntemleri Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ve Tedavi Yöntemleri ...

  1. SU VE BESİNLERLE BULAŞAN HASTALIKLAR
    ENFEKSİYON NEDİR?
    Hastalık yapıcı (patojen) özellikte bir mikroorganizmanın insan vücuduna girip,
    herhangi bir dokuda veya organda yaşaması ve çoğalmasıdır.
    HASTALIK NEDİR?
    Mikroorganizmanın bulaştığı ilgili organların mikroorganizma ile belirli şekilde savaşmasıyla ortaya çıkan
    reaksiyondur.
    ENFEKSİYON HASTALIKLARI NEDİR?
    Spesifik(özel) ve patojen mikroorganizmanın herhangi bir yoldan insan vücuduna girerek yaptığı genel ve lokal yerleşme sonucunda, kendileri ve toksinleri ile oluşturdukları patolojik belirtilerle tanımlanan, özel koşullarda insandan insana bulaşabilen hastalıklar grubuna enfeksiyon hastalıkları denir.
    Enfeksiyon hastalıkları tüm dünyadaolduğu gibi ülkemizde de hala görülmektedir.
    İstatistikler, ülkemizin en küçük köyündenen büyük kentine kadar her kademede enfeksiyon hastalıklarının görüldüğünü göstermektedir.
    Enfeksiyon hastalıkları, sadece kişiyi değil, toplum sağlığını tehdit etmektedir.
    ENFEKSİYON ZİNCİRİ
    Enfeksiyon etkeni, amil
    Enfeksiyon kaynağı ve bulaşma yolu
    Enfeksiyon kapısı ve bulaşma yolu
    Enfeksiyona karşı duyarlılıktır.
    ENFEKSİYON ETKENLERİ
    2)Kimyasal etkenler: Baz, besin, hayvan zehirlenmeleri bu gruptadır. Kimyasal sıvıların solunum, cilt ve ağız Yoluyla alınımı.
    3)Beslenme etkenleri: Yeterli ve dengesiz beslenen insanlarda beslenme ile ilgili hastalıklar meydana geldiği gibi enfeksiyon hastalıkları sık görülür.
    4)Biyolojik etkenler: Enfeksiyon hastalığının oluşumunda etkili olan mikroorganizmadır. Bakteriler,virüsler, riketsialar, spiroketler Mikotikler, parazitlerdir.
    5)Stresler:Günümüzde stres insan yaşamını olumsuz etkilemekte ve direnci düşürerek enfeksiyon hastalığının oluşumunda rol almaktadır.
    SU VE BESİNLERLE BULAŞAN HASTALIKLAR
    Bu hastalıklar genelde oral-fekal yolla bulaşırlar. Dışkı ile kirlenen su ve besinler aracılığı ile sağlam insanlara geçer. Hızlı salgınlara yol açar. Özellikle hijyen koşullarının kötü, kişilerin temizlik alışkanlıklarının az olduğu,kirli sular, açık tuvaletler, açıkta satılan yiyeceklerin, sinek böcek ve fare gibi canlıların çok olduğu yerlerde daha sık görülür.
    BULAŞICI YOLLA GEÇEN HASTALIKLAR
    1- TİFO-PARATİFO
    2- AMİPLİ VE BASİLLİ DİZANTERİ
    3- KOLERA
    4- HEPATİT(A ve E TİPİ)
    5- ÇOCUK FELCİ
    6- BRUCELLA
    7- BESİN ZEHİRLENMESİ
    8- PARASİTOZ

    TİFO
    Salmonella typhosa adı verilen salmonella typhi tipi bakteriler tarafından meydana gelir.Sindirim kanalıyla vücuda giren bakteriler mideye ulaşır.
    Mide asitleri yeterli ise basilin bir kısmı veya tamamı yok edilir.Asit azlığı varsa ve basil, fazla sıvı ile alınmış ise mideden kurtularak bağırsağa geçer.
    Barsak kanalında safranın yardımı ile kolaylıkla çoğalır.Hastalık tablosunu oluşturur.Kuluçka süresi:10-14 gündür.
    Tifonun Belirtileri
    1.Haftada;Halsizlik,kırgınlık,iştahsızlık,ürperti, baş ağrısı,akşamları yükselen ateş, 39-40 dereceye ulaşır.
    2.Haftada;Karın ve koltuk altında kırmızı lekeler çıkar.Dalak büyür,ateş 40-41dereceye yükselir.Dudaklar kurur ve çatlar.Dil paslı,kuru ve çatlaktır.İshalden daha çok kabızlık görülür.
    3.Haftada;Tedaviye başlanmaz ise şuur bulanıklığı ve bozukluğu meydana gelir.Barsak kanaması, delinmesi, bronko pnömöni gibi komplikasyonlar ciddi ölüm sebeplerindendir.
    4.Haftada;Hastalığın gerileme devresidir.Dil temizlenir,ateş düşer iştah artması gözlenir.
    5.Haftada;İyileşme dönemidir.Kaybedilen güç ve kilo geri alınır.Uygulanan antibiyotik tedavisi ile tifo mikrobu tamamen vücuttan uzaklaştırılmıştır.
    TİFONUN BULAŞMA YOLLARI
    -Etken mikroorganizma ile enfekte olmuş su ve besinler ağız yoluyla alınır.
    -Tifo basilini bulaştıran besinlerin başında süt gelir.
    -Karasinekler ve lağım fareleri tifoyu bulaştırırlar.
    -Basil deniz suyunda 1 ay yaşayabildiği için plajlardan ve denizden hastalık bulaşabilir.
    TiFOYU ÖNLEMENİN YOLLARI
    1)Hijyen kurallarına uymalıyız.
    2)Sebze ve meyveleri iyi yıkamalıyız.
    3)Açıkta satılan gıdaları tüketmemeliyiz.
    4)İçme sularının yeterli süzme ve dezenfeksiyonunu sağlamalıyız.
    5)Köylerde su kuyularını,septik çukurlardan en az 3-5 metre uzağa açmalıyız.
    6)Köylerde suyu kaynatarak kullanmalıyız.
    7)Karasinek ve fare gibi hayvanlarla savaşmalıyız.

    TİFONUN TEDAVİSİ
    -Hastanın yattığı ortam havalandırılmalıdır.
    -Hasta güneş gören odaya alınmalıdır.
    -Oda ısısı 20-22 derece olmalıdır.
    -Ağız ve cilt bakımı verilmelidir.
    -Tedavi kloromfenikol ile sağlanır.


    PARATİFO
    * Tifoya benzeyen mikrobik ve bulaşıcıbir hastalıktır.
    *Etkeni S.paratyphi A,B,C İsimli basil türü bakterilerdir.Basilin yaşadığı tek canlı insandır.Para mikroplar hastanın idrar, büyük abdest veya kanında bulunur.
    *Paratifo bütün dünyada yaygın olarak görülür. Sosyo ekonomik ve hijyenik şartları uygun olmayan toplumlarda daha sıklıkla görülür.
    *Besin zehirlenmelerine bu gruptaki basiller sebep olabilir.
    BULAŞMA YOLLARI
    *Lağım sularının karıştığı içme suları ve bunlarla sulanan meyve ve sebzelerden.
    *Hastalığın bulaşmasında karasineklerde rol oynar.
    *Et,süt ve süt ürünleri gibi gıdalardan,
    *Bakterilerin bulaştığı etlerden yapılan sucuk,pastırma,sosis gibi gıdalardan bulaşabilir.
    KULUÇKA SÜRESİ
    Bulaşıcı besin yenildikten 2-36 saat sonra başlar. Bakterilerin kana bulaşması ile seyreden tipinde 10-15 gün sürer.

    PARATİFO ENFEKSİYONU ÜÇ GRUPTA İNCELENİR

    1)PARATİFO GASTROENTERİTİ
    Paratifo basillerinin toksinleri ile bulaşmış gıda yenildikten kısa bir süre içinde kusma ve bulantı ile başlar.
    Baş ağrısı, titreme, yükselen ateş, hızlı nabız, ishal, karın ağrısı ile seyreder.Toksin fazla ise soğuk terleme başlar,hasta şoka girebilir.Tedavi başlanmaz ise hasta kaybedilebilir.
    TEDAVİ
    *Zehirin (toksin) antitoksini yoktur Karbonhidratlı sularla mide yıkanır.Kusma durmaz ise ufak buz parçaları yutturulur. Çay ve bazik içerikli maden suyu verilir. İshale karşı sulfanamid türevi ilaçlarla tedavi edilir.
    2) PARATİFO BAKTERİYEMİSİ
    Kana bakteri karışması durumudur. Paratifo A bu gruptadır.Yavaş yükselen ateş,iştahsızlık,mide bulantısı,genel kas Ağrısı,kusma hastalığın belirtilerindendir.En sık görülen komplikasyonu cerahatli safra kesesi iltihabı ve böbrek iltihabıdır. Klorom fenikol veya Thiamphenicol preparatları en etkili ilaçlardır.
    3)LOKAL PARATİFO ENFEKSİYONLARI
    Hastalık aniden ürperme ve titreme ile yükselen ateşle başlar. Bakterinin yerleşmiş olduğu organa ait belirtiler verir.Bunlar menenjit,kemik iltihabı,kalp zarı iltihabı,zatürre,akciğer apsesi,safra kesesi iltihabıdır.Gerekirse apseler boşaltılır.Uygun antibiyotikle tedavi edilir.

    KOLERA
    Vibrio cholerae isimli bakterinin neden olduğu bağırsaklara yerleşen bir enfeksiyon hastalığıdır.
    Dışkı ile bulaşmış kirli su yada bu sularla yıkanan gıdaların tüketilmesi ile bulaşır.Vibrio cholerae isimli bakteri kirli su ve yiyeceklerle vücuda girer, mide asidinden ötürü mideye değil bağırsaklara yerleşir.
    Belirtileri
    Ani başlayan kusma ve ishal
    İshal esnasında karın ağrısı olmaz
    Dışkı kokusuz,pirinç suyuna benzer.
    Pirinci andıran taneler vardır.
    Sıvı kaybının neden olduğu dehidratasyon belirtileri gelişir.(Dil kuru, dudaklar mor,gözler çökmüş,yüz ısdıraplı ve endişeli,deri soğuk, yapışkan, buruşuk, eller çamaşırcı eli gibidir.)

    Tedavi
    Genelde tedavi oral dehidratasyon tedavisi ve oral antibiyotiklerdir.
    Oral alınımın mümkün olmadığı durumlarda damar yolu sıvı takviyesi yapılır.
    Sıvı-elektronik dengesini sağlayacak izotonik gibi solüsyonlar verilir.
    Tetrasiklin grubu antibiyotikler ile tedavi sağlanır.

    Önlem
    Su kaynaklarının ve içme suyunun temiz olması
    Aksi takdirde suyun en az 20 dakika kaynatılması
    Dışkıların hijyenik bir biçimde yaşama ortamından uzaklaştırılması
    Çiğ gıdalardan uzak durulması,çiğ balık ve kabuklu deniz ürünlerinin tüketilmemesi gerekir.

    AMİPLİ DİZANTERİ
    Entamoeba histolytica’nın neden olduğu kanlı fakat püy içermeyen parlak mukuslu diyare ile seyreden ateşsiz bir hastalıktır.
    Entamoeba histolytica’nın iki formu vardır.
    Kist form ve Trofozoid form
    Trofozoid formu dış ortamda yaşayamazlar ve hastalığın yayılmasından sorumlu değildirler..
    Kist formlar 4 nukleusludur.Dış ortama dirençli oldukları için salgınları yaparlar.

    Trofozoid formu dış ortamda yaşayamazlar ve hastalığın yayılmasından sorumlu değildirler..
    Kist formlar 4 nukleusludur.Dış ortama dirençli oldukları için salgınları yaparlar.
    Oral yolla kist formunun alınması sonucu bulaşma olur.

    Bulaşma süreci:
    Kistler ince barsaklarda açılır ve önce metakistler(4 amip), bunların bölünmesi ile de metakistik trofozoidler(8 amipçik) oluşur.Hastalık yapan bu formdur.Metakistik trofozoidler kalın barsağa geçerler ve burada gelişerek trofozoidleri oluştururlar.Trofozoidler barsakta ilerledikçe prekist ve daha sonrada kist formunu oluştururlar ve bunlar gaitayla atılırlar.
    Metakistikler barsak epitelini eritip barsak mukozasına yerleşip lezyonlar oluştururlar.Lezyonlar kirli yeşilimtırak sarı renkli eksuda ile örtülüdür.Doku artıkları ve eritrositlerle beslenirler.
    Trofozoidler venöz dolaşımla karaciğere yerleşip,sağ lobda amip apsesi oluşturabilir.
    Buradan direkt yolla sağ akciğere geçiş mümkündür.Seyrek rastlanan invaziv şekildir.
    Kolondaki lezyonun abdomende cilt altına fistülize olması sonucu o bölgede nekroz ve gangren gelişebilir.
    Bulaşma yolları
    İnsandan insana
    Direkt temasla
    İnsan dışkısı ile kirletilmiş su ve gıdalarla
    Böcekler aracılığı ile mekanik olarak.
    Belirtileri
    Karın ağrısı
    Hasizlik,hazımsızlık
    Barsaklarda gaz şikayeti
    Kanlı,püysüz ve yağlı diyare.
    Yüksek ateş gelişmez.
    Karaciğer apsesi gelişti ise yüksek ateş,lökositoz,sedimantasyon hızı artmıştır.Grafide diyafragmanın yükselmesi ile teşhis koyulur.

    Komplikasyonlar
    Barsak kanaması
    Barsak delinmesi
    Peritonit
    Apendisit
    Yerel apseler
    Perianal deri ülserasyonları

    Korunma
    Suların klorlanması
    Sık sık ellerin yıkanması
    Sıvı sabun kullanılması
    Tuvalet kağıdı kullanılması
    Yeşil sebze ve meyvaların iyi yıkanması

    Tedavi
    Tedavide metranizadol ve terasiklin grubu ilaçlar kullanılır.Genelde 10 gün tedavi yeterlidir.
    Asemptomatik tedavi uygulanır.

    BASİLLİ DİZANTERİ
    Shigella adı verilen mikroorganizmaların neden olduğu, kanlı mukuslu ishal, karın ağrısı ve ateşle seyreden bir kolittir.
    Amipli dizanteri tek tük vakalar halinde görülürken,basilli dizanteri salgınlara yol açar.
    Ülkemizde sık görülmekle birlikte prognozu çok iyidir.
    Kuluçka süresi 3-6 gündür.

    Bulaşma yolları;
    Direk temasla
    Portör ile, (Hastalığı hiçbir belirti vermeden taşıyan insan)
    Hastanın özel eşyalarının kullanımı ile,
    Tuvalet, kapı kolları ve çeşme başlıkları ile,
    Dışkı ile kirlenmiş su ve bu sularla temas eden yiyeceklerle,
    Böcekler ile hastalık bulaşır.

    Belirtiler
    Baş ağrısı
    Halsizlik,kusma, titreme, ile ateş yükselir.
    Karın ağrısı ile beraber ishal başlar.
    Dışkı kanlı, balgamlı ve cerahatlidir.
    Dil paslı ve şiş bir görünümdedir.
    Barsaklar gazlı ve muayenede sucuk gibi elle hissedilir.
    İdrar yaparken yanma
    Durdurulamayan hıçkırık görülebilir.

    ÇOCUKLARDA
    Huzursuzluk,
    Durgunluk,
    Tedavide geç kalınırsa, havale ile seyreder.
    Dışkıda balgam boldur.
    Dışkı yeşil renktedir.

    KOMPLİKASYONLARI
    Makat çevresi apseleri
    Prolapsüsani (makatın dışarı çıkması)
    İdrar kesesi ve idrar yolu iltihabı
    Tedavi geç başlanırsa hastalık geçse bile dizanteri romatizması,
    Konjiktivit,
    Nadirende olsa kaslarda felç gelişebilir.

    DİZANTERİ HASTALIĞINDA BESLENME
    Bol sıvı verilir.
    Pirinç çorbası verilebilir.
    Posa bırakan gıdalar verilmez,(meyve ve sebze) meyve suları verilebilir.
    İshal azalıp büyük abdest şekillenmeye başlayınca patates püresi,pirinç ve köfte verilebilir.
    C, K ve B vitamini verilir.

    Korunma
    Kişisel hijyen kurallarına uymalıyız.
    Hastaların tecrit edilmesi gerekir.
    Büyük abdest dezenfekte edilmeden heleya dökülmez.
    Taşıyıcı olanlar besin maddeleri işciliğinde çalıştırılmaz.
    Kara sineklerle savaş verilmeli.
    Yeşil sebzeler ve meyveler yenmeden yıkanmalı.
    Sularımızın temizliğine dikkat edilmeli.

    Tedavi
    Doktor tavsiyesine göre Tetrasiklin,Kloromfenikal,Sulfamid ve Sitreptomisin grubu ilaçlarla tedavi sağlanır.
    Karın ağrısı için karına sıcak uygulama yapılabilir.

    BRUCELLA
    * İnsanda Brucelle yapan mikroplar arasında en sık karşılaşılan Brucella melitensis isimli bir bakteridir.
    * Hasta hayvanlardan insanlara süt ve süt ürünleri yoluyla bulaşan önemli bir halk sağı sorunudur.
    * Hasta hayvanın sütünden ve kaynatılmayarak yapılan taze peynirden insanlara geçer.
    * Ülkemizde en çok Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizde brusella hastalığına rastlanmaktatır.
    Belirtiler
    Ateş, terleme, vücutta kırgınlık ve halsizlik, kusma, baş ağrısı, gibi belirtilerle ortaya çıkar. Kas ve eklem ağrıları ile seyreder.15-35 yaş grubunda görülme sıklığı daha fazladır.
    Kuluçka süresi;6-20 gündür.
    Tanı;tanı koyabilmek için wright ve combs testi kullanılır.
    Bulaşma yolları;
    Hasta hayvanın idrar dışkı gibi atıklarının hasarlı cilt ile temasıyla,
    Hasta hayvanın etinin ve sütünün iyice pişirilmeden tüketilmesi ile,
    Solunum yolu ile(Mikrobiyoloji labaratuvarların da çalışan personelde görülmüştür.

    Korunma
    Pastörize ve kaynatılmış süt tüketilmelidir.
    Taze peynir yerine salamurada bekletilmiş peynir tercih edilmelidir.
    Hayvancılık ile uğraşanların hayvanların bakımı esnasında gözlük ve eldiven kullanmaları gerekir.
    Hastalık tespit edilen hayvanların sağlam hayvanlardan ayrılması önemli bir korunma yöntemidir.

    Tedavi
    Tetrosiklin streptomisin ve prednizolon türü ilaçlarla tedavi sağlanır. Şiddetli eklem ağrısı durumunda kodein kullanmak gerekir.
    Yatak istirahati uygundur.
    BESİN ZEHİRLENMESİ NEDİR?
    Son 72 saat içerisinde, mikroorganizma veya toksin ile bulaşmış besinin tüketiminin ardından ishal, bulantı, kusma, karın ağrısı, karında kramplar gibi sindirim sistemini ilgilendiren bulgularla ortaya çıkan bir hastalık tablosudur.
    Nedenleri
    Besinlerin hazırlanması esnasında gereken temizlik kurallarına riayet edilmemesi.
    Yenilmemesi gereken hayvan ve bitkilerin tüketilmesi.
    Kişisel hijyen kurallarına dikkat edilmemesi.
    Lağım sularının izolasyonunun yapılmaması.
    Taşıyıcıların tedavi edilmemesi ve gıda sektöründe çalıştırılması.
    Dezenfeksiyonun yetersiz olması.

    En sık besin zehirlenmesine neden olan besinler;
    Süt ve süt ürünleri
    Kremalı yiyecekler
    Tavuk ve kümes hayvanlarının etleri ile hazırlanan gıdalar
    Deniz ürünleri ve zehirli mantarlar
    Pişirildikten sonra uygun koşullarda saklanmayan gıdalar
    Mayonez ve yumurtalı gıdalar

    Tedavi
    Ağızdan ve damar yolu ile bol sıvı takviyesi yapılmalıdır.
    Etkene uygun antibiyotik tedavisi verilir.
    İshal tablosunda anti spazmatik ilaçların yeri yoktur.(İnvoziv bakterilerin neden olduğu tablolarda barsak hareketlerini azaltarak enfeksiyonun vücuda yayılmasına yol açar.)

    Hangi durumlarda doktora başvurulmalıdır?
    Dışkının kanlı olması
    Vücut ısısının 38.5 dereceden yüksek olması
    24 saatte 6 defadan fazla şekilsiz dışkılama
    İshalin 48 saatten fazla sürmesi
    Yaşlı ve bebek olması
    23 Aralık 2009
    #1
  2. hastalıklara yola açanlar olere tipi çiki ömlnemöf hjkg dir
    6 Haziran 2010
    #2
soru sor